Achttien maanden geleden diende Sea Shepherd een politierapport in over een grindadráp waarbij walvisjagers een uitgeputte groep grienden urenlang vasthielden terwijl deelnemers een lokaal festival bezochten. Toen het doden uiteindelijk begon, werden 138 walvissen afgeslacht. Daarna verlieten de jagers de locatie en lieten zij 90 overlevende walvissen achter in ondiep water.

Gedurende de daaropvolgende 27 uur filmde Sea Shepherd de overlevende walvissen in een toestand van extreme trauma en stress: ze hadden moeite met ademhalen, zaten vast in gevaarlijk ondiep water, probeerden herhaaldelijk zichzelf te stranden en liepen voortdurend het risico te verdrinken. Uiteindelijk wisten alle walvissen op één na zich een weg terug te vechten naar dieper water.

Wat er die dag gebeurde, is geen kwestie van interpretatie. Het was een directe en ondubbelzinnige overtreding van de Faeröerse grindwet.

Zoals ik onlangs heb verklaard in een radio-interview op KVF, de nationale omroep van de Faeröer, gaat het hier niet om een mening of een ingewikkelde juridische analyse. De wet stelt expliciet dat er na een jacht geen walvissen mogen worden achtergelaten in ondiep water. Deze zaak voldoet onmiskenbaar aan die definitie. De aanklachten waren dan ook niet alleen gerechtvaardigd, maar noodzakelijk. Maar nu rijst de vraag: wat gebeurt er nu?

De walvisvaartvereniging heeft al lange tijd laten zien nauwelijks tot zelfkritiek in staat te zijn. Hun patroon is steeds hetzelfde: zij geloven dat hun handelen per definitie juist is; iedere criticus wordt weggezet als terrorist of verrader; en als blijkt dat de wet hun handelen onrechtmatig verklaart, dan moet de wet maar worden aangepast. Alles moet veranderen — behalve zijzelf.

Nu hebben de grindvoormannen aangekondigd dat er op de noordelijke eilanden geen grind zal plaatsvinden totdat deze zaak is afgerond. Sommigen zullen dit zien als een overwinning. In werkelijkheid is het een drukmiddel.mZe sturen hiermee een boodschap aan de politie, de politiek en het publiek: “Als jullie ons bekritiseren of ons ter verantwoording proberen te roepen, dan onthouden wij walvisvlees en schorten we wat wij onze culturele rechten noemen op.”

Velen van ons zouden een einde aan de grind verwelkomen, maar dat is niet wat hier gebeurt. Dit is een ultimatum, bedoeld om critici te intimideren, politieke besluitvorming te beïnvloeden en het juridische proces te ondermijnen. En de realiteit is dat veel mensen op de Faeröer, inclusief parlementsleden, het doden van grienden nog steeds steunen. Het idee dat de grind zou worden stilgelegd vanwege een politierapport van Sea Shepherd is politiek explosief. Dat vergroot het risico op inmenging en druk om de aanklachten geruisloos te laten verdwijnen. Als dat gebeurt, is de uitkomst duidelijk: het geloof van de walvisvaartvereniging dat zij boven de wet staan, wordt dan bevestigd in plaats van doorbroken.

Dit moment is onmiskenbaar het resultaat van jarenlange documentatie, activisme en publieke druk. Het is een teken dat verandering mogelijk is, maar het is ook een confrontatie. En het is er een die de walvissen — en degenen die hen verdedigen — nog steeds kunnen verliezen. Alles hangt nu af van de politie en het Openbaar Ministerie. Zullen zij standhouden?

Want één ding staat vast: die dag is de wet overtreden. Als de aanklachten worden ingetrokken of afgezwakt, zal de walvisvaartvereniging er alleen maar sterker uit tevoorschijn komen. Hopen op het beste en je tegelijkertijd voorbereiden op het ergste is geen defaitistische houding. Het is simpelweg wat de ervaring ons heeft geleerd in de omgang met de grind.