Terwijl afgevaardigden in Hobart, Australië bijeenkomen voor de jaarlijkse vergadering van de Commission for the Conservation of Antarctic Marine Living Resources (CCAMLR) - de internationale organisatie die verantwoordelijk is voor het toezicht op de visserij in de Zuidelijke Oceaan - blijft er een cruciale tekortkoming bestaan in het beheer van de steeds controversiëlere krillvisserij rond Antarctica.
Zo ontbreken walvissen opvallend genoeg in het ecosysteem monitoringsprogramma van de Commissie.
Hoewel de CCAMLR pinguïns, zeevogels en pelsrobben wel volgt om inzicht te krijgen in hoe de beschikbaarheid van krill hun overleving beïnvloedt, is deze monitoring nog altijd niet uitgebreid naar walvissen. En dat terwijl industriële supertrawlers actief zijn in een aantal van hun belangrijkste voedingsgebieden ter wereld.
Sea Shepherd heeft de afgelopen vier jaar vastgelegd hoe industriële supertrawlers zich een weg banen door enorme groepen foeragerende vinvissen en bultruggen, een van de grootste concentraties grote walvissen die is waargenomen sinds het internationale moratorium op de commerciële walvisvangst in 1986 van kracht ging.

De walvissen die de CCAMLR vergat

De oorsprong van de blinde vlek bij de CCAMLR ligt in haar oprichting in 1982, toen decennia aan industriële walvisvangst de populaties van vinvissen en bultruggen op het zuidelijk halfrond met meer dan 94% had doen krimpen, waardoor er vrijwel geen grote walvissen meer te vinden waren in de wateren rondom het Antarctisch Schiereiland en de Zuidelijke Orkneyeilanden.
Er was nauwelijks sprake van een te mitigeren conflict tussen vissersschepen en walvissen, simpelweg omdat er amper nog walvissen over waren.
Hoewel het internationale moratorium op de commerciële walvisvangst in 1986 van kracht ging, ging de walvisvangst in de Antarctische wateren door totdat het Internationaal Gerechtshof in 2014 uitspraak deed tegen het Antarctische walvisvangstprogramma van Japan, na jaren van inspanning door Sea Shepherd om de walvissen van Antarctica te beschermen.
Sindsdien zijn walvissen teruggekeerd naar de Antarctische wateren, maar wordt er in het beheer van de krillvisserij nog onvoldoende rekening gehouden met het herstel van de populaties. Een groeiende vloot aan industriële supertrawlers en grotere populaties hongerige walvissen concurreren nu om dezelfde prooi: Antarctische krill.

Toenemende concurrentie om krill

Een zeven jaar oud onderzoek in CCAMLR-gebied 48, dat het Antarctisch Schiereiland en de Zuidelijke Orkneyeilanden omvat, schatte krill biomassa op 63 miljoen ton, een getal dat nog altijd de basis vormt voor vangstlimieten. Uit onderzoek gepubliceerd in Nature Communications blijkt echter dat blauwe vinvissen, vinvissen en bultruggen vóór de industriële walvisvangst in ditzelfde gebied jaarlijks mogelijk tot 90 miljoen ton krill aten.
Door klimaatverandering, afnemend zee-ijs en industriële visserij staan krillpopulaties steeds zwaarder onder druk, waardoor de Zuidwest-Atlantische Oceaan inmiddels mogelijk niet meer genoeg krill bevat om walvispopulaties terug te laten keren naar de pre-walvisjacht getallen. Desondanks zullen Noorwegen, Rusland en China tijdens de CCAMLR-vergadering van dit jaar naar verwachting aandringen op een bijna verdubbeling van het vangstlimiet.

Een stem voor de walvis

Gezien de tekortkoming rondom walvissen in het ecosysteem monitoringsprogramma van de CCAMLR, nam Sea Shepherd het heft in eigen handen. Door vorig jaar een groep onafhankelijke wetenschappers onder leiding van Drs. Matthew Savoca en Ted Cheeseman uit te nodigen aan boord van Sea Shepherd-schip Allankay, kon het eerste meerweekse, onafhankelijke wetenschappelijke onderzoek naar walvispopulaties en hun overlap met de industriële krillvisserij rond de Zuidelijke Orkneyeilanden worden uitgevoerd.
De onderzoekers documenteerden buitengewoon grote concentraties bultruggen en vinvissen in een gebied waar naar schatting meer dan 10.000 baleinwalvissen samenkomen om te voeden. De grootste concentraties kwamen voor in precies die wateren waar de industriële krillvisserij het meest intensief is.
Na slechts één jaar aan onderzoek ligt er nu een voorstel op tafel om bultruggen op te nemen in het CCAMLR Ecosystem Monitoring Program (CEMP). Daarmee zouden zij de eerste walvisachtige soort zijn die in het programma wordt opgenomen. Dit zou een historische verandering betekenen: het herstel van walvispopulaties en hun toenemende vraag naar krill zouden daarmee formeel worden erkend binnen het wetenschappelijke kader rondom de beheersing van krillvisserij.

Monitoring moet leiden tot actie

Maar alleen opname in het programma is niet genoeg. Tientallen jaren van monitoring van pinguïns en pelsrobben hebben aangetoond hoe waardevol het volgen van krill-afhankelijke roofdieren is. Toch heeft die kennis maar zelden geleid tot bindende beperkingen voor de krillvisserij. Antarctische pelsrobben, die al decennia door CCAMLR worden gemonitord, werden in april 2026 door de IUCN geherclassificeerd als 'Bedreigd', nadat hun populatie met meer dan 50% was afgenomen, grotendeels gedreven door minder Antarctische krill.
Zonder hard wetenschappelijk bewijs kan de krillvisserij de zorgen van natuurbeschermers afdoen als speculatie. Maar wanneer dat bewijs er wél is, moet dat gevolgen hebben voor de manier waarop de krillvisserij wordt beheerd. Zo niet, dreigt ecosysteem monitoring niet veel meer te worden dan het vastleggen van ecologische aftakeling.

Van wetenschap naar verandering

Daarom zal Sea Shepherd schepen naar Antarctica blijven sturen, om onafhankelijk wetenschappelijk onderzoek te ondersteunen en tegelijkertijd de realiteit van de industriële krillvisserij aan het licht te brengen. Door journalisten en filmmakers aan boord te brengen, waaronder het team van Silverback Films van David Attenborough's Ocean, brengen we een industrie die liever buiten beeld blijft onder de aandacht van miljoenen mensen. En die publieke aandacht helpt: meerdere grote retailers zijn al gestopt met de verkoop van krilloliesupplementen.
Ons doel is niet alleen om walvissen een plek binnen de CCAMLR te geven, maar om ervoor te zorgen dat hun aanwezigheid ook daadwerkelijk invloed heeft op de beslissingen die worden genomen. Het zou een dramatische mislukking zijn als wij, nadat wij grote walvissen van de rand van uitsterven hebben teruggebracht, nu toelaten dat hun herstel in gevaar wordt gebracht door de industriële winning van het voedsel waarvan ze leven.